จากสนามรบโรมันสู่แผ่นดินจีน ปริศนาทหารที่หายไปกว่า 2,000 ปี
จากสนามรบโรมันสู่แผ่นดินจีน ปริศนาทหารที่หายไปกว่า 2,000 ปี
ในมณฑลกานซู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน มีหมู่บ้านเล็กๆ แห่งหนึ่งชื่อว่า'หลี่เชียน (Liqian)' ซึ่งสร้างความสนใจให้แก่นักประวัติศาสตร์มานานหลายทศวรรษ นั่นเพราะว่าชาวบ้านบางส่วนมีดวงตาสีเขียวและเส้นผมสีอ่อน ซึ่งดูแตกต่างจากผู้คนโดยรอบอย่างเห็นได้ชัด นำไปสู่ข้อสันนิษฐานว่า พวกเขาอาจเป็นลูกหลานของทหารโรมันที่หายสาบสูญไปเมื่อเกือบ 2,000 ปีก่อน
เรื่องราวนี้เชื่อมโยงกับเหตุการณ์สำคัญเมื่อ 53 ปีก่อนคริสตกาล เมื่อกองทัพโรมันภายใต้การนำของแม่ทัพ 'มาร์คัส ลิซิเนียส ครัสซุส (Marcus Licinius Crassus)'พ่ายแพ้อย่างย่อยยับต่อจักรวรรดิพาร์เธียในยุทธการที่คาร์เร (Carrhae) ซึ่งทหารโรมันหลายพันนายถูกจับเป็นเชลย และมีทฤษฎีหนึ่งเสนอว่า นักรบบางส่วนอาจถูกส่งไปทางตะวันออกเพื่อทำหน้าที่รักษาการณ์ตามพื้นที่ชายแดนอันห่างไกลของจักรวรรดิพาร์เธีย
หลักฐานที่ทำให้เรื่องราวนี้น่าสนใจยิ่งขึ้นมาจากบันทึกประวัติศาสตร์จีน ซึ่งกล่าวถึงนักรบต่างชาติกลุ่มหนึ่งที่ถูกกองทัพฮั่นจับตัวได้ โดยนักรบเหล่านี้ต่อสู้โดยใช้รูปแบบที่เรียกว่า'ขบวนเกล็ดปลา'ซึ่งมีลักษณะคล้ายคลึงอย่างน่าประหลาดกับ “กระบวนทัพเต่า (Testudo Formation)” ของทหารโรมันที่นำโล่มาประกบกันจนกลายเป็นเกราะกำบังคลุมทั้งด้านหน้าและด้านบน
ต่อมามีการเสนอว่านักรบต่างชาติเหล่านี้อาจถูกนำไปตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ที่เรียกว่า 'หลี่เชียน (Liqian)'และอาจเป็นทหารโรมันกลุ่มเดียวกับที่สูญหายไปหลังยุทธการคาร์เร หรืออย่างน้อยก็เป็นลูกหลานของพวกเขาที่ถูกย้ายถิ่นฐานเข้ามาอยู่ลึกเข้าไปในดินแดนของจีน
หากทฤษฎีนี้เป็นจริง ก็หมายความว่าอดีตทหารโรมันกลุ่มหนึ่งอาจเดินทางข้ามดินแดนเอเชียกลาง ก่อนจะมาตั้งรกรากอยู่ในพื้นที่ห่างไกลของจีน และทิ้งร่องรอยทางวัฒนธรรมและพันธุกรรมเอาไว้ให้คนรุ่นหลังได้ตั้งคำถามถึงต้นกำเนิดของพวกเขา
อย่างไรก็ตาม การศึกษาดีเอ็นเอสมัยใหม่ของชาวบ้านในหลี่เชียนพบเพียงร่องรอยทางพันธุกรรมบางส่วนที่สอดคล้องกับบรรพบุรุษจากยุโรป แต่หลักฐานดังกล่าวยังไม่มากพอที่จะยืนยันว่าพวกเขาสืบเชื้อสายมาจากทหารโรมันโดยตรง เนื่องจากการมีบรรพบุรุษจากยุโรปเพียงเล็กน้อยอาจเกิดขึ้นได้จากการติดต่อและการอพยพของผู้คนตามเส้นทางต่างๆ ในเอเชียกลางตลอดหลายศตวรรษ
ถึงกระนั้น เรื่องราวของหลี่เชียนก็ยังคงเป็นหนึ่งในปริศนาทางประวัติศาสตร์ที่น่าหลงใหลที่สุด เพราะมันผสมผสานระหว่าง สงคราม การอพยพ การค้าข้ามทวีป และความลึกลับของผู้คนที่หายสาบสูญ
บางทีหมู่บ้านเล็กๆ แห่งนี้อาจเป็นเพียงเรื่องเล่าที่ถูกขยายต่อกันมาจากหลักฐานอันคลุมเครือ แต่ก็มีความเป็นไปได้เช่นกันว่า ครั้งหนึ่ง ณ ดินแดนห่างไกลแห่งนี้ ผู้คนจากโลกตะวันตกและตะวันออกอาจเคยพบพานกันเร็วกว่าที่เราคาดคิด
และหากเรื่องราวของทหารโรมันแห่งหลี่เชียนมีเค้าความจริงอยู่แม้เพียงบางส่วน มันก็อาจเป็นภาพสะท้อนอันน่าทึ่งของโลกยุคโบราณ โลกที่ผู้คนสามารถเดินทางข้ามดินแดนอันกว้างใหญ่และเชื่อมโยงโลกตะวันตกกับโลกตะวันออกได้ ก่อนที่เส้นทางสายไหมจะรุ่งเรืองถึงขีดสุดเสียอีก.
โดย มงคล ลีลาธรรม
นายกสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทย
